Herkennen wij als veiligheidsfunctio-narissen de positieve ‘talk’ van de managers die propageren het beste voor te hebben met de veiligheid in het bedrijf?
Bij veel (belangrijke) bijeenkomsten worden vooraanstaande managers binnen de organisatie uitgenodigd om het personeel te vertellen hoe belangrijk het management de veiligheid en gezondheid van zijn medewerkers vindt.
Bij dergelijke presentaties worden allerlei flitsende sheets gepresenteerd die moeten bevestigen hoe het met de veiligheidsperformance is gesteld. Die performance is uiteraard aan hen te danken en is het gevolg van een perfect uitgestippeld beleid. De veiligheid wordt tijdens de presentatie als een zogenaamde ‘dashboard’ getoond. ‘Parameters’ als LTIFR., TRIR, uitgevoerde inspecties, OOG-ronden, etc flitsen aan je voorbij. Managers kicken op zulke dashboards en schijnen er blind op te varen.
Het doet mij denken aan een autovakantie: als alle lampjes op het dashboard maar ‘groen’ branden. Men kijkt thuis nog even snel onder de motorkap, en de andere waarnemende huisgenoten gaan ervan uit dat het daarmee wel in orde is. Er kan weer veilig en zorgeloos worden gereden!
Die blik onder de motorkap kan onbewust berusten op het afgeven van een signaal. Zowel naar de omgeving, maar ook naar jezelf. Maar dat het branden van de groene lampjes dus geen garantie is dat de auto in orde is, blijkt wel uit de tienduizenden meldingen van gestrande automobilisten die in de zomervakanties bij de ANWB binnen komen. Hoewel een tussentijdse controle bij de garage raadzaam is, wordt het vanwege de kosten achterwege gelaten.
Zo gaat het ongeveer ook in het bedrijfsleven. Managers vertellen tijdens een bijeenkomst hoe zij de veiligheid hebben beleefd tijdens hun haastig uitgevoerde veiligheidsronden. Uiteraard onthullen zij niet dat zij ervan bewust zijn dat, voorafgaand aan de ronden die zij uitvoeren, schoonmaakacties zijn uitgevoerd. En dat de managers op een vastgestelde tijd langs ‘veilige routes’ worden geleid, zodat zij niet al te veel lastige situaties hoeven waar te nemen waarin werkende mensen aan gevaren worden blootgesteld.
De medewerkers moeten het idee krijgen dat managers de veiligheid ook belangrijk vinden. Maar tijden veranderen. Beloftes worden gemaakt, maar opvolging van die beloftes gaan moeizamer dan gewenst. De veel gehoorde kreet van de managers ‘goed voorbeeld doet volgen’, wordt voor hen steeds moeilijker waar te maken. De meeste werknemers zijn tegenwoordig redelijk geschoold op het gebied van veiligheid en hun maak je maar weinig wijs. Ook zij erkennen dat menig manager regelmatig een steekje laat vallen en dat zij daar in de uitvoering uiteindelijk de dupe van zijn.
Dit heeft gevolgen voor het management. En soms kan dit tot tegenstrijdige doelstellingen leiden die ongewenste financiële gevolgen kunnen hebben waar managers niet op zitten te wachten. Al zullen zij dat nooit toegeven. Uiteindelijk wordt er wel geïnvesteerd in veiligheid, maar dat is in de praktijk vaak pas nadat een ongeval zich heeft voorgedaan. Jammer… te laat.
Een mooie bijdrage Ernesto, ik denk dat slechts weinigen dit zullen betwisten. Maar wat is hier dan de oplossing voor? De bonusstructuur van managers verbinden aan de ongevalsstatistieken? Vaste veiligheidsbudgetten als percentage van de omzet? Welke best practices zijn er op dat gebied? Ik ben erg benieuwd wie er positieve ervaringen heeft met het “managen van veiligheid”.
Natuurlijk is veiligheid het maken van keuzes op het juiste moment. In alle lagen van de organisatie zal het altijd een afweging zijn van kosten en baten. Een glazenwasser die de afweging maakt tussen een ladder en een hoogwerker zal een betere keuze kunnen maken als zijn opdrachtgever bereid is om mee te investeren. Maar dat is nu net het essentiele punt. De keuzes worden niet alleen bepaald in het bedrijf of op de werkvloer maar ook in de maatschappelijke context en politiek. In het algemeen zie je nu een toename van aandacht voor maatschappelijke verantwoordelijkheid. In dit kader zal men meer willen investeren in het voorkomen van ongevallen. De kosten drukken namelijk ook op het imago.
Bij het managen van veiligheid zijn het waarden als concurrentiekracht en imago die de aandacht voor veiligheid fors kunnen doen toenemen. Bij het managen van veiligheid heb ik deze waarden belangrijker gevonden dan een vast budget of bonus voor minder ongevallen.
Ik ben het er mee eens dat veiligheid een kwestie van keuzes is, echter wie maakt hier de keuze. Je geeft al aan dat werknemers steeds beter opgeleid zijn en op veiligheidsgebied dus steeds meer keuzes zouden kunnen maken.
Je bent dus niet alleen afhankelijk van investeringen door je leidinggevende of je manager bij het maken van een keuze. Bewust worden van je eigen invloed op veiligheid in je omgeving en die rol/verantwoordelijkheid ook durven te nemen in plaats van naar boven of naast je te kijken.
De maatschappij of politiek staat zelden direct aan de basis van ongevallen maar speelt wel een rol bij de acceptatie van de gevolgen van een ongeval en de kans op herhaling.
Mijn mening is dan ook dat bij het maken van keuzes meer gevraagd mag worden van het individu en zijn veiligheidsbewustzijn. Beïnvloeden van gedrag om de juiste keuze te kunnen maken heeft in eerste instantie voordelen voor het individu (hij krijgt geen ongeluk) en pas later voor de economie (zij hoeven niet op te draaien voor de gevolgen).
Stel je eens voor wat voor een imago een bedrijf zal hebben waar werknemers zelf keuzes maken zonder dat dit vooraf gegaan moet worden door het goede voorbeeld van managers die in praktijk toch al nooit de zelfde risico’s lopen als de werknemer op de werkvloer. En stel je dan de positieve invloed op de concurrentiekracht voor, als managers de gewonnen tijd aan andere zaken kunnen besteden.
Een directeur of business manager die een presentatie geeft over veiligheid, of veiligheidsronden maakt is positief, maar vertelt niet alles. Zijn / haar houding ten opzichte van veiligheid komt naar mijn idee ten uiting in twee dingen:
- zijn / haar eigen gedrag: zoekt hij de werknemers ook onaangekondigd op, maakt hij ook onaangekondigde veiligheidsronden en bezoeken, praat hij over veiligheid met mensen, en geeft hij zelf het goede voorbeeld
- durft hij / zij beslissingen te nemen, of te laten blijken aan zijn directe ondergeschikten (bv. een business manager t.o.v. een plant of site manager) dat in een situatie dat de veiligheid van een fabriek niet gegarandeert is, hij verwacht van hun dat bv de fabriek niet gestart wordt (veiligheid versus geld verdienen). Safety first.